3. Dünya » Makale Analiz » Okan Yüksel

Uluslararası İlişkilerde Azgelişmişlik

Kasım 22, 2010   ·   0 Comments

Uluslararası ilişkiler literatüründe azgelişmişlik, önemli bir yer tutmaktadır. Kavram üzerine yapılan tartışmalar, azgelişmişliğin nedenleri ve gelişme yolları üzerine ortaya konulan tezler, teoriler oldukça ilgi uyandırmaktadır.

 

Peki, azgelişmişlik nedir? Azgelişmiş ülkeleri, diğer ülkelerden farklı kılan ne gibi özellikler vardır?

 

Azgelişmişlik, pek tabii, gelişmemiş olma durumudur. Birleşmiş Milletler, Uluslararası Çalışma Örgütü gibi örgütlerin saptamış oldukları gelişmişlik kriterlerine sahip olmayan ülkeler gelişmemiş ya da daha kibarca azgelişmiş kabul edilmektedir.

 

Prof. İbrahim Canbolat, azgelişmiş ülkelerin genel görünümünü Gelişmekte Olan Ülkeler adlı eserinde şu şekilde ortaya koymaktadır: “Düşük gelir, yavaş büyüme, bölgesel dengesizlik, istikrarsızlık, eşitsizlik, işsizlik, yurt dışına bağımlılık, hammadde ve işlenmemiş tarımsal ürün üretiminde uzmanlaşma, siyasal ve kültürel marjinallik. Tüm bunlar azgelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerin yansıttıkları özelliklerdir.

 

Günümüz dünyasında gelişmemiş ya da gelişmekte olan devletlerin sayıları gelişmiş devletlere oranla çok daha fazladır. Dünyanın büyük bölümü ciddi siyasal ve ekonomik sorunlarla boğuşmaktadır. Peki, bu sorunların ve genel anlamda gelişememenin altında yatan sebepler nelerdir?

 

Gelişmemiş (veya azgelişmiş ya da gelişmekte olan) ülkelerin, içlerinde bulundukları durumu açıklamaya, sebepler ortaya koymaya yönelik birçok tez, teori literatürde mevcuttur. Genel anlamda bu tez ve teorileri iki sınıfa ayırabiliriz. Bir grup düşünüre göre gelişmemişliğin ya da gelişememenin altında yatan sebepler tamamen içsel dinamiklerden kaynaklanmaktadır. Bir diğer grup ise, gelişmemişliğin ya da gelişememenin altında yatan sebeplerin dışsal dinamiklerden kaynaklandığını iddia etmektedir. İşbu teoriler şu şekilde sınıflandırılabilir:

 

Azgelişmişlik ve İçsel Dinamikler:  

Montesquieu’nun İklim Teorisi,
Azgelişmiş Ülkeler ve Yoksulluk Kısır Döngüsü,
Nüfus Artışının Azgelişmişlik Üzerindeki Etkisi ve Thomas Robert Malthus,
Azgelişmişlik ve Düalizm Teorisi.
 

Azgelişmişlik ve Dışsal Dinamikler:  

Yapısal Bağımlılık Teorisi
Baskın Ekonomi Teorisi

 

Okan Yüksel

Politik Akademi Genel Koordinatörü, Uluslararası İlişkiler Uzmanı

Yazarın tüm yazıları için tıklayın. Yazara E-Posta atmak için tıklayın.

Not: Bu maddenin oluşturulmasında Prof. Dr. İbrahim Canbolat’ın “Gelişmekte Olan Ülkeler ve Dış Politika” adlı kitabından yararlanılmıştır.

Okan Yuksel (349 Posts)

1988'de Adana'da doğdu. Uludağ Üniversitesi'nde Uluslararası İlişkiler, Anadolu Üniversitesi'nde Medya ve İletişim öğrenimi gördü. 2011'de Olay TV'de dış haber editörü olarak gazeteciliğe başladı. 2014'te Al Jazeera Turk'e katıldı. Blog, makale ve haber dallarında 6 ödülü bulunuyor. Politik Akademi'nin genel koordinatörlüğünü üstleniyor.


By


Readers Comments (0)