Makale Analiz » Okan Yüksel » Orta Doğu

Orta Doğu'da Siyasal İslam (Made in USA)

Ocak 21, 2013   ·   0 Comments

Siyasal İslam’ı ABD Mi Destekliyor?

Orta Doğu’da dinin siyaset üzerindeki etkisi farklı dönemlerde azalıp artsa da özellikle 2000’li yıllardan günümüze uzanan süreçte İslam’ın siyaset üzerindeki etkisini yeniden arttırmaya başladığını söyleyebilir. Bunda 11 Eylül 2001’de İkiz Kulelere yapılan saldırının ardından Amerika Birleşik Devletleri’nin bölge ülkelerindeki rejimleri demokratikleştirme çabaları etkili olmuştur. Bu süreçte İslam, İslami gündemi olan siyasi parti ve oluşumlar vasistasıyla siyasetle daha içli dışlı bir hal almıştır. Siyasal İslam, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde Amerika Birleşik Devletleri eliyle Orta Doğu’da önemli başarılar elde etmeye başlamış, demokratikleşme sürecinde kendisine iktidar olanağı bulmuştur.

Örneğin Filistin’de “İsrail’i haritadan silmek” gibi radikal söylemleri ve İslami gündemi olan Hamas’ın 2006 yılında yapılan seçimlerde iktidara gelmesi çoğu Batılı medya kuruluşunda Amerika Birleşik Devletleri’nin demokrasiyi yayma çabalarının bir sonucu olarak değerlendirdi. Öyle ki The Times gazetesi “Hamas ABD’ye Niçin Teşekkür Etmeli?” başlığıyla yayınladığı analizde Amerika Birleşik Devletleri’nin 11 Eylül 2001’den sonra sağladığı itici güçle otoriter Arap liderlerinin zayıfladığını ve yoksulluktan bıkan halkın da çözüm olarak adalet söylemiyle öne çıkan İslami partileri gördüğünü vurguladı. Gazetedeki analizde, “Bunu Irak, Mısır, Lübnan ve şimdi de Filistin’de gördük. Amerika Birleşik Devletleri, Suriye’deki rejimi devirirse Esad’ın yerine de İslamcılar geçecek. Siyasal İslam güçleniyor” yorumu da yapıldı.[1]

The Times’ın yaptığı analiz yanlış sayılmaz çünkü bölge ülkelerinde yaşanan sürecin bunu doğruladığı görülmektedir. Nitekim Amerika Birleşik Devletleri’nin operasyonu sonrasında yapılan ilk demokratik seçimlerde kazanan Şeriat yanlısı Şiiler olup, meclise 128 milletvekili ile temsil hakkı kazandılar. Şiilerin en yakın takipçisi laik Kürtler ise sadece 53 sandalye alarak seçimlerden ikinci parti olarak çıktı.

 Aynı dönemde Mısır’da da Siyasal İslamcıların etkisinin arttığı görüldü. Amerika Birleşik Devletleri’nin baskısıyla demokratikleşeme adımlarının hız kazandığı ülkede 2005 yılının sonlarında yapılan seçimlere girme şansı yakalayan Müslüman Kardeşler 88 sandalyeyle parlamentoda temsil hakkı kazandı.

Lübnan’daki süreç de farklı ilerlemedi. Yine Amerika Birleşik Devletleri’nin baskısıyla Suriye yanlısı hükümet devrilip, Haziran 2005’te yapılan seçimlerde, yerine İran’ın desteklediği Hizbullah getirildi. Seçimden birinci parti çıkıp, oyların yüzde 50’sini alan Hizbullah, 54 sandalyeyle meclise girmeyi başardı.

Orta Doğu’da yaşanan bu süreci “Orta Doğu’da Siyasal İslam’ın ‘Kurumsallaşması’” olarak değerlendirenler de var. Manisalı’ya göre Libya, Tunus, Mısır ve en nihayetinde Suriye’de siyasal İslam tabana yayılarak kurumsallaşıyor, iktidara yürüyor.[5]

Orta Doğu’da Siyasal İslam’ın Kurumsallaşması tezinden yola çıkan Çetinkaya da bu görüşü benimsiyor ve bu süreçte amaçlananın demokrasi ve özgürlükler değil, “siyasal İslam”ın Amerika Birleşik Devletleri’nin isteği doğrultusunda yolunun açılması olduğunu savunuyor.[6]

Sebepleri tartışmalı da olsa herkesin kabul ettiği olgu Arap Baharı’yla birlikte Orta Doğu’da Siyasal İslam’ın ağırlığını arttırdığı. Bu süreçte siyaset arenasında Siyasal İslam’ın parlayan yıldızı ise Müslüman Kardeşler’dir.

Son 50 yılda Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da İslam ve siyaset denildiği zaman en önde gelen örgütlenme “Müslüman Kardeşler” olmuştur. Bölgede en kapsamlı teşkilatlanmaya ve etkiye sahip olan örgüt, son yıllarda etkinliğini çok daha fazla arttırmıştır.

 

Okan Yüksel

Politik Akademi Genel Koordinatörü, Uluslararası İlişkiler Uzmanı

Yazarın tüm yazıları için tıklayın. Yazara E-Posta atmak için tıklayın.


[1] http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article2605972.ece (28.12.2012)

[2] Erol Manisalı, Orta Doğu’da Siyasal İslam’ın Kurumsallaşması, Cumhuriyet Gazetesi, 26 Mart 2012

[3] Hikmet Çetinkaya, Orta Doğu’da Siyasal İslam, Cumhuriyet Gazetesi, 11 Nisan 2012

Okan Yuksel (349 Posts)

1988'de Adana'da doğdu. Uludağ Üniversitesi'nde Uluslararası İlişkiler, Anadolu Üniversitesi'nde Medya ve İletişim öğrenimi gördü. 2011'de Olay TV'de dış haber editörü olarak gazeteciliğe başladı. 2014'te Al Jazeera Turk'e katıldı. Blog, makale ve haber dallarında 6 ödülü bulunuyor. Politik Akademi'nin genel koordinatörlüğünü üstleniyor.


By


Readers Comments (0)