ABD » Büşra Öğütçü » Latin Amerika » Makale Analiz » Manşet

Dünden Bugüne ABD – Bolivya İlişkileri

Şubat 15, 2013   ·   1 Comments

Bolivya

Bolivya’nın eski adı Yukarı Peru’dur, ülke bugünkü adını ise Latin Amerika için çok önemli bir isim olan Simon Bolivar’dan almaktadır. A.B.D.-Bolivya ilişkileri Bolivya’nın 1849’da bağımsızlığını ilan etmesinin ardından kurulmuştur.[1] A.B.D’nin bölgeye ve Bolivya’ya ilişkin politikası güvenlik ve uyuşturucu ile mücadeleye odaklanmıştır.[2] A.B.D.-Bolivya ilişkilerinin temelini koka üretiminin kontrolü ve Koka’nın kokain olmak üzere Kolombiya’ya gönderilmesi oluşturmaktadır. Bolivya önemli bir Koka yetiştiricisidir ayrıca koka Bolivya’nın kültüründe önemli yer tutmaktadır. Yerliler kokayı dini ayinlerde kullanmaktadır ayrıca koka çiğnemek günlük alışkanlıktır.[3] A.B.D.’ nin Bolivya’ ya olan ilgisi ise koka üreticisi olmasından kaynaklanmaktadır. Yine A.B.D.’ nin Bolivya’ya ilgisi diğer büyük koka üreticileri Kolombiya ve Peru ile ilişkileri konusunda önem kazanmaktadır. İkili ilişkilerdeki ana problem uyuşturucunun kontrolüdür.[4] A.B.D.  Bolivya’ ya uyuşturucu ile mücadeleyi desteklemek için gelişme yardımları yapmaktadır. Bu noktada Bolivya en çok yardım alan ülkelerden biri konumundadır. Bu noktada Bolivya’nın A.B.D.’ den aldığı yardımları ve yardımların türlerini incelemek faydalı olacaktır. Bolivya’nın A.B.D.’ den aldığı yardımları şu şekilde sınıflandırmak mümkündür.

1.                 Andean Counterdrug Initiative (ACI) Found: Koka üretimini yasaklama çabaları ve Alternatif Gelişme Programlarını içerir. Uyuşturucu ile mücadele ve bunun için özel polis ve asker gücü oluşumunu sağlar. Ayrıca koka üretimi ve procursor kimyasalların üretiminin önlemesini kapsar.[5]Ayrıca gelişme yardımı çiftçilerin sadece koka üretimine yönelmemeleri konusunda yardım sağlarken yasadışı üretimin de yok edilmesini sağlar.[6]

2.                 Millenium Challenge Account: Başkanlık girişimi üzerine kurulmuştur. Belli bir gelişmişlik seviyesinin altında olan ve demokrasiyi geliştirici politikalar izleyen ülkelere verilecek yardımı kapsar, Bolivya’ya bu kapsamda 2005 yılında 598 milyon dolar verilmiştir.[7]

2003’te Gonzalo Sánchez de Lozada’ ya karşı politik protestolar Gonzalo Sánchez de Lozada’ nın seçildikten on beş ay sonra istifa etmesine neden olmuştur.[8] Bundan sonra yardımcısı Carlos Mesa yeni bir kabine kurmuştur. 2006’da ise Bolivya’da Koka Üreticileri Birliği Başkanı Evo Morales başa gelmiştir. Evo Morales başa geldiğinde yeni bir Hugo Chavez olabileceği endişeleri olsa da bu görüşe karşı çıkanlar da olmuştur. Bu görüşe karşı çıkanlar A.B.D:’nin Bolivya’da dış yardım ve ticaretle hala etkili olduğunu düşünmekte ve bu nedenle Evo Morales’in yeni bir Hugo Chavez olamayacağını savunmaktadırlar. 2006’da ilişkiler gerginleşmiş ve A.B.D. yetkilileri Morales’ in politikaları hakkında endişelerini dile getirmişlerdir.[9] Evo Morales’in 2007’de A.B.D. vatandaşları için vize zorunluluğu getirilmesi ilişkileri olumsuz etkilemiştir. 2008’de A.B.D. Büyükelçisi ve İlaç Tatbik Kurumu ülkeden kovulmuştur. Bu sebeple ilişkiler daha da kötüleştirmiştir. 2009’da ilişkileri geliştirmek için başlanan diyalog çabaları 2011’de Çerçeve Antlaşması imzalanmasıyla sonuçlanmıştır.[10]

Evo Morales’in Koka bitkisi ile ilgili “Koka Yes Kokain No” yani “Kokaya Evet Kokaine Hayır” politikası önem taşımaktadır. Evo Morales ve MAS Chapare Anlaşması temelinde “Koka Yes Kokain No” politikası geliştirmiştir. Bu politika [11]

1)      Koka yaprağının olumlu katkılarını göz önüne almak

2)      Yasal koka endüstrisi oluşturmak

3)      Kokain ve diğer yasal olmayan uyuşturucunun üretimine her aşamada mani olmak

4)      Ürünün gönüllü yok edilmesini Chapere’de ve diğer bölgelerde yaygınlaştırmak yönündedir.

Bu politika kapsamında Koka bitkisinin alternatif kullanımları gündeme gelmiştir. Evo Morales ülkede koka ekiminin serbest olması gerektiğini Koka’nın sadece uyuşturucu için kullanılmadığını ve bunun Coca Cola için serbest olup ülkesinde ve dünyada tıbbi amaçlı kullanım için yasal olmamasının mümkün olamayacağını BM kürsüsünden savunmuştur.

Bu noktada Evo Morales’in hayatına da bir göz atmakta ve Bolivya tarihinin ilk yerli başkanı Evo Morales’ i biraz daha yakından tanımakta fayda vardır

Juan Evo Morales Aima

1959 yılında Oruro’da doğmuştur.1997 parlamento seçimlerinde Sosyalizme Doğru Hareket (Movimiento al Socialismo-MAS) adlı seçim ittifakının parlamenteri olması yönünde davet almış 2000 yılındaki kongrede partinin başkanı olmuştur.[12]2006’da göreve başlayan Evo Morales ülkenin ilk yerli başkanıdır. [13]Koka üretiminin serbest olacağını söyleyen Evo Morales ABD’nin uyuşturucu ile mücadele çerçevesinde bu ürünün ekimini durdurma kampanyasına da karşı çıkmıştır. Evo Morales “Koka Yes Kokain No” politikası çerçevesinde koka üretimini yasallaştırmış ve koka için koka çayı gibi alternatif kullanım alanları yaratmayı hedeflemektedir.[14] Amerika karşıtı olan Evo Morales eski hükümetin A.B.D ile imzaladığı ticaret anlaşmasını iptal etmiş ve ALBA ‘ya katılmıştır.[15] Petrol ve doğalgaz alanlarını kamulaştırmış maden ve ormanları da kamulaştıracağını açıklamıştır.[16]

BüşraBüşra Öğütçü

Uluslararası İlişkiler Uzmanı

Yazarın tüm yazıları için tıklayın. Yazara E-Posta atmak için tıklayın.

 


[1] http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35751.htm (e.t. :26.12.2012)

[2] http://foreignaffairs.house.gov/111/reb030309.pd  (e.t. :26.12.2012)

[3]Canan Kışlalıoğlu, 2000’den Günümüze Latin Amerika- A.B.D.- Karşılıklı Ekonomik Politik Yaptırımları: Venezuela, Bolivya, Peru Örnekleri, T.C. Selçuk Üniversitesi, S.B.E ,Yüksek Lisans Tezi,Konya,2008, syf:15

[4] http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35751.htm (e.t. :26.12.2012)

[5] CRS  Report For Congress: For Bolivia: Political and Economic Developments and Relations with the United States http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[6] CRS  Report For Congress: For Bolivia: Political and Economic Developments and Relations with the United States http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[7] CRS  Report For Congress: For Bolivia: Political and Economic Developments and Relations with the United States  http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[8] CRS  Report For Congress: For Bolivia: Political and Economic Developments and Relations with the United States  http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[9] http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t. :27.12.2012)

[10] http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35751.htm (e.t. :26.12.2012)

[11]  http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[12] http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003403/Evo-Morales  (e.t. :26.12.2012)

[13] http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003403/Evo-Morales  (e.t. :26.12.2012)

[14]CRS  Report For Congress: For Bolivia: Political and Economic Developments

and Relations with the United States

http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL32580.pdf  (e.t.:27.12.012)

[15]http://tr.wikipedia.org/wiki/Evo_Morales  (e.t.:26.12.012)

[16] http://tr.wikipedia.org/wiki/Evo_Morales  (e.t.:26.12.012)

 

Busra Ogutcu (8 Posts)


By


Readers Comments (1)